နိုင်ငံရေးစာ - ဗဟိုက "ဗမာ" ဖြစ်နေသမျှ ဖက်ဒရယ်စစ်စစ် ဖြစ်လာနိုင်မလား?

နိုင်ငံရေးစာ - ဗဟိုက "ဗမာ" ဖြစ်နေသမျှ ဖက်ဒရယ်စစ်စစ် ဖြစ်လာနိုင်မလား?

----------

ရည်ညွှန်းစာအုပ် - ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ လောကအမြင်များ (The Calling Digest, 2025)

မြန်မာ့နိုင်ငံရေး စကားဝိုင်းတွေမှာ "ဖက်ဒရယ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ရေပန်းအစားဆုံး ဖြစ်နေပေမဲ့၊ တကယ်တမ်း လက်တွေ့ကျတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဆွေးနွေးကြတဲ့အခါမှာတော့ ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ "ဆင်ကြီး" (Elephant in the room) တကောင် ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "ဗမာပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းရေး" ကိစ္စပါပဲ။

"ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ လောကအမြင်များ" စာအုပ်ရဲ့ အခန်း (၈) နဲ့ (၁၂) ပါ သုတေသန တွေ့ရှိချက်တွေအရ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့ နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းပုံ (State Structure) ဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအရကိုက မညီမျှမှု (Structural Asymmetry) ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာကို စာရေးသူက မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။

၁။ ဒိုင်လူကြီးက ကစားသမားပါ ဝင်လုပ်နေတဲ့ ပြဿနာ

စာအုပ်ထဲက သုတေသနပြုချက်တွေအရ - လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုစနစ်မှာ "ပြည်ထောင်စုအစိုးရ" (Union Government) ဆိုတာဟာ တကယ်တမ်းမှာ "ဗမာအစိုးရ" (De facto Bamar Government) ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

တိုင်းရင်းသားတွေမှာ ပြည်နယ်အစိုးရတွေ ရှိကြပေမဲ့၊ ဗမာလူမျိုးအများစု နေထိုင်တဲ့ တိုင်းဒေသကြီး (၇) ခုကတော့ ပြည်ထောင်စုအစိုးရရဲ့ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိနေသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ ဘောလုံးပွဲတပွဲမှာ ဒိုင်လူကြီးလုပ်ရမယ့်သူက အသင်းတသင်းရဲ့ ဂျာစီကိုဝတ်ပြီး ကွင်းထဲဝင်ကစားနေသလို ဖြစ်နေတယ်လို့ ရှုမြင်သူကမြင်ကြပါတယ်။

ဗဟိုအစိုးရက တိုင်းပြည်တခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုတယ်လို့ ဆိုပေမဲ့၊ လက်တွေ့မှာတော့ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊ ဗမာစာပေနဲ့ ဗမာနိုင်ငံရေး အထွတ်အမြတ်တွေကိုသာ ဦးစားပေးထားတဲ့အတွက် တိုင်းရင်းသားတွေက "ပြည်ထောင်စုအစိုးရ" ကို သူတို့ရဲ့ အစိုးရလို့ မခံစားရဘဲ "ဗမာအစိုးရ" လို့သာ မြင်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဗဟိုအစိုးရမှာ တိုင်းရင်းသားတွေ ပါတာပဲလို့ ပြောစရာ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Burmanization ဗမာဇာတ်သွင်းခြင်းဆိုတဲ့ စကားက အဖေဗမာ အမေဗမာ မဟုတ်သူတွေကို ဗမာဖြစ်အောင် လုပ်လို့ရတယ်လို့လည်း ဆိုလိုပါတယ်။ အဖေအမေက တခြားလူမျိုးတွေ ဖြစ်ပေမယ့် မူဝါဒနဲ့ သမိုင်းယုံကြည်ချက်က ဗမာဖြစ်ရင် ဗမာဇာတ်ဝင်သွားသော တိုင်းရင်းသားစစ်ဗိုလ်တွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ ကျောင်းဆရာတွေ ဖြစ်မှာပါပဲ။

၂။ "ဗမာပြည်နယ်" ဆိုတာ ခွဲထွက်ရေးလား၊ တန်းတူရေးလား

ဒီသုတေသနမှာ စာရေးသူ မေးခွန်းထုတ်ထားတဲ့ အချက်က ရှင်းပါတယ်။

"ကချင်တွေကို တာဝန်ခံဖို့ပြည်နယ် ရှိရင်၊ ကရင်တွေကို တာဝန်ခံဖို့ပြည်နယ် ရှိရင် ဗမာပြည်နယ်ကော မရှိသင့်ဘူးလား၊ ဒါမှမဟုတ် ရှိစရာ မလိုဘူးလား"

ထပ်မေးဖို့ကတော့ ဗမာတွေကို ဘယ်သူက တာဝန်ခံမလဲ၊ ဗမာက ဘယ်သူ့ကိုမှ တာဝန်ခံစရာ မလိုဘူးဆိုရင်လည်း ဘာကြောင့်လဲ။ ဗမာအစိုးရတွေရဲ့ ကတိပျက်တာ ဘယ်သူတာဝန်ခံမလဲ။ တာဝန်ခံစရာ မလိုဘူးလား။ ဘာကြောင့်လဲ။

ဒီမေးခွန်းက ဗမာနိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ ရှေးရိုးစွဲဝါဒီတွေအတွက်တော့ အင်မတန် လက်ခံရခက်တဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ပြည်ထောင်စုကြီး တခုလုံးက ငါတို့အိမ်ပဲ" ဆိုတဲ့ စိတ်အခံ ရှိနေလို့ပါပဲ။ ပြည်ထောင်စုတခုလုံးကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူနေရာကနေ "ဗမာပြည်နယ်" ဆိုတဲ့ အခန်းကျဉ်းလေးတခုထဲ ပြန်ဝင်ရမှာကို သိက္ခာကျတယ်၊ နစ်နာတယ်လို့ ခံစားကြရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေဘက်က ရှုထောင့် (Indigenous Perspective) ကို စာရေးသူ လေ့လာတင်ပြထားတာကတော့ - ဗမာပြည်နယ် မရှိသရွေ့ ဖက်ဒရယ်ယူနစ်တွေကြားမှာ တန်းတူညီမျှမှု (Symmetry) မရှိနိုင်ဘူး ဆိုတာပါပဲ။ တာဝန်ခံတဲ့ ဗမာပြည်နယ် သီးခြားရှိလာမှသာလျှင် ဗဟိုအစိုးရ (Federal Government) ဟာ ကြားနေ (Neutral) ဖြစ်လာနိုင်ပြီး၊ ပြည်နယ်အားလုံးအပေါ် မျှတတဲ့ ဒိုင်လူကြီး ဖြစ်လာနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တဘက်ကလည်း လူများစုကို သွားပြီး တခုတည်းစုပေးလိုက်မှာ ပြဿနာဖြစ်မလားလို့ တွေးသူကလည်း တွေးကြပါတယ်လို့ ဆိုပြန်ပါတယ်။

၃။ ဖက်ဒရယ်ပုံစံ နှစ်မျိုးကြားက အားပြိုင်မှု

စာအုပ်ရဲ့ အခန်း (၈) မှာ Holding Together (စုစည်းထားခြင်း) နဲ့ Coming Together (လာရောက်ပူးပေါင်းခြင်း) ဖက်ဒရယ်ပုံစံတွေကို ဆွေးနွေးထားပါတယ်။

Holding Together - စစ်တပ်နဲ့ ဗဟိုဦးစီးဝါဒီတွေက ကြိုက်ပါတယ်။ ဗဟိုက အာဏာရှိတယ်၊ အဲဒီအာဏာကိုမှ ပြည်နယ်တွေကို နည်းနည်းစီ ခွဲပေးမယ်ဆိုတဲ့ ပုံစံပါ။

Coming Together - တိုင်းရင်းသား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေက လိုလားပါတယ်။ ပြည်နယ်တွေမှာ မူလအာဏာ (Residual Power) ရှိပြီးသား၊ အဲဒီအာဏာတွေကို စုပြီးမှ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်မယ်ဆိုတဲ့ ပုံစံပါ။

စာရေးသူရဲ့ လေ့လာချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြဿနာက ဗမာနိုင်ငံရေး အသိုင်းအဝိုင်းက Holding Together ကိုပဲ စဉ်းစားပြီး၊ တိုင်းရင်းသားတွေက Coming Together ကိုပဲ လိုလားနေတာကြောင့် "ဖက်ဒရယ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားပေမဲ့ အထဲက အနှစ်သာရချင်း လုံးဝ ကွဲပြားနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

၄။ စိတ်ဓာတ်ရေးရာ အတားအဆီးများ (Psychological Barriers)

ဒီစာအုပ်က ပေးတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ Insight တခုကတော့ ဗမာပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေတာဟာ ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲထက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲ (Psychological Barrier) က ပိုကြီးမားနေတယ် ဆိုတာပါပဲ။

ဗမာလူမျိုးအများစုက မိမိတို့ကိုယ်ကို "နိုင်ငံတော်၏ အစ်ကိုကြီးများ" (Big Brother) အဖြစ် ရှုမြင်တတ်ကြပြီး၊ ကျန်တိုင်းရင်းသားများကို စောင့်ရှောက်ရမည့် ညီငယ်များအဖြစ် သဘောထားတတ်ကြပါတယ်။ ဒီ "အစ်ကိုကြီးစိတ်ဓာတ်" ဟာ စေတနာလို့ ထင်ရပေမဲ့၊ လက်တွေ့မှာတော့ တန်းတူရေးကို ပျက်ပြားစေတဲ့ Patronizing (ဆရာလုပ်ခြင်း) သဘော သက်ရောက်နေတယ်လို့ စာရေးသူက ထောက်ပြထားပါတယ်။

"ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ လောကအမြင်များ" သုတေသနက ပေးတဲ့ အမြင်ကတော့ ဖက်ဒရယ်စစ်စစ် ဖြစ်ဖို့ဆိုရင် အရင်ဆုံး လက်ရှိဗဟိုကို ဖြိုပြီး ဗမာပြည်နယ်ကို တည်ဆောက်ရပါလိမ့်မယ်။

ဒါဟာ ဗမာလူမျိုးတွေကို နှိမ့်ချလိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခွင့်ထူးခံနေရာကနေ ဆင်းပြီး တခြား ညီအစ်ကိုတွေနဲ့ တန်းတူစားပွဲဝိုင်းမှာ ထိုင်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်တာသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အလံတွေကို တန်းတူထားဖို့ မဖြစ်နိုင်သမျှ ပြဿနာရှိနေပါလိမ့်မယ်။

မေးခွန်းကတော့

အနာဂတ် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုမှာ ဗမာပြည်မကြီးက "ပြည်ထောင်စု" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ဆက်ပြီး ပုန်းခိုနေဦးမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တန်းတူညီမျှတဲ့ "ပြည်နယ်တခု" အဖြစ် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရပ်တည်ရဲတဲ့ သတ္တိ ရှိပါ့မလား ဆိုတာပါပဲ။

ပြည်ထောင်စုအတွင်းက လောကအမြင်များ စာအုပ် PDF Link